W polskich lasach, na łąkach i nad rzekami żyje mnóstwo zwierząt, o których wiemy zaskakująco mało. Ten quiz sprawdzi, czy rozpoznasz największe ssaki, jedynego jadowitego węża i ptaka, który bije rekordy prędkości.
Dzika przyroda tuż za miastem
Wydaje się, że dzikie zwierzęta trzeba oglądać w telewizji albo w zoo. Tymczasem w Polsce żyje ich zaskakująco dużo, a niektóre zaglądają nawet do miast. Dziki spacerują po osiedlach, lisy polują na myszy w parkach, a sokoły gnieżdżą się na wieżowcach i kominach elektrociepłowni. Wystarczy wyjść o świcie do lasu, żeby usłyszeć dzięcioły, zobaczyć sarny na skraju pola i ślady, które w nocy zostawili leśni mieszkańcy.
Polska ma szczęście do przyrody. Zachowały się tu rozległe lasy, bagna i doliny rzek, które w wielu krajach Europy dawno zniknęły. Dzięki temu żyją u nas gatunki uważane gdzie indziej za rzadkość, a niektóre populacje należą do największych na kontynencie.
Powroty i odbudowa
W XX wieku wiele zwierząt było na skraju wyginięcia w naszym kraju. Polowania, wycinka lasów i osuszanie bagien zepchnęły je do nielicznych ostoi. Dopiero objęcie ochroną, programy reintrodukcji i zmiana podejścia do przyrody pozwoliły im wrócić. Dziś możemy spotkać zwierzęta, których nasi dziadkowie nie widzieli nigdy w życiu.
Powroty nie zawsze są bezkonfliktowe. Duże drapieżniki czasem atakują zwierzęta gospodarskie, a budowniczowie tam zalewają pola i drogi. Przyrodnicy, leśnicy i rolnicy szukają sposobów, by pogodzić interesy ludzi i dzikich zwierząt – od pastuchów elektrycznych po odszkodowania wypłacane przez państwo.
Jak przetrwać zimę
Polska zima to wyzwanie dla zwierząt. Jedne odlatują na południe, pokonując tysiące kilometrów do Afryki. Inne zostają i zmieniają futro na gęstsze, gromadzą zapasy albo zapadają w głęboki sen, w którym tętno i oddech zwalniają do minimum. Jeszcze inne przylatują do nas z dalekiej północy, bo dla nich polska zima jest łagodna.
Ludzie mogą pomóc zwierzętom przetrwać chłodne miesiące. Dobrze przygotowany karmnik z ziarnami słonecznika i słoniną to ratunek dla sikor i wróbli. Nie wolno jednak karmić ptaków chlebem ani dokarmiać dzikich ssaków – to szkodzi im bardziej, niż pomaga.
Jak obserwować zwierzęta
Najlepsza pora na obserwacje to świt i zmierzch. Warto poruszać się cicho, w stonowanym ubraniu i pod wiatr, żeby zwierzęta nie wyczuły zapachu. Lornetka i aplikacja do rozpoznawania głosów ptaków zamieniają spacer w prawdziwą wyprawę badawczą. Zimą najwięcej mówią tropy na śniegu – można się z nich dowiedzieć, kto przechodził, dokąd szedł i czy się spieszył.
Pamiętaj o zasadach: nie podchodź do młodych zwierząt, które wydają się porzucone – matka zwykle jest w pobliżu. Nie zbliżaj się do gniazd i nor, a psa trzymaj na smyczy. Ranne zwierzę zgłoś do najbliższego ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt.
Ptaki w mieście
Miasta to dla wielu ptaków dobre miejsce do życia. Gawrony i kawki gromadzą się zimą w ogromnych stadach, które o zmierzchu przelatują nad dachami z głośnym krakaniem. Jerzyki gnieżdżą się pod dachami bloków, a w parkach mieszkają sikory, kowaliki i dzięcioły. Niektóre gatunki nauczyły się nawet korzystać z ludzkich wynalazków – otwierają pojemniki z jedzeniem i wykorzystują ciepło latarni.
Mieszkańcy mogą pomóc ptakom, wieszając budki lęgowe, zostawiając w ogrodach dzikie zakątki i oznaczając szklane ściany naklejkami, by ptaki się o nie nie rozbijały.
Najczęstsze pytania
Co zrobić, gdy znajdę ranne dzikie zwierzę?
Nie zabieraj go do domu na własną rękę. Zadzwoń do najbliższego ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt, nadleśnictwa lub straży gminnej.
Czy można dokarmiać ptaki zimą?
Tak, ale właściwym pokarmem: ziarnami słonecznika, niesolonym tłuszczem, owsem. Nie należy podawać chleba ani resztek z obiadu.
Kiedy najłatwiej zobaczyć dzikie zwierzęta?
O świcie i o zmierzchu, poruszając się cicho i pod wiatr, z dala od głównych szlaków.