Igrzyska olimpijskie to największe wydarzenie sportowe świata z tradycją sięgającą starożytności. Ten quiz sprawdzi, czy wiesz, gdzie i kiedy się zaczęły, kto je wskrzesił i jakie symbole im towarzyszą.
Święto, które przetrwało tysiąclecia
Starożytni Grecy organizowali igrzyska ku czci Zeusa co cztery lata. Na czas zawodów ogłaszano rozejm, by sportowcy i kibice mogli bezpiecznie dotrzeć na miejsce. Zwycięzcy otrzymywali wieniec z gałązek oliwnych, a w rodzinnych miastach witano ich jak bohaterów, stawiano im pomniki i zapewniano utrzymanie do końca życia. W zawodach mogli startować tylko wolni mężczyźni mówiący po grecku, a kobietom zamężnym nie wolno było nawet ich oglądać.
Igrzyska odbywały się przez ponad tysiąc lat, aż zakazał ich jeden z cesarzy rzymskich, uznając je za pogańskie święto. Na wiele stuleci olimpijska tradycja zniknęła, a miejsce zawodów zasypały osady rzeczne i ziemia.
Odrodzenie w XIX wieku
W XIX wieku archeolodzy odkopali starożytne ruiny, a Europę ogarnęła fascynacja antykiem. Pewien arystokrata i pedagog wpadł na pomysł, by wskrzesić igrzyska jako międzynarodowe zawody, które miały łączyć narody i wychowywać młodzież przez sport. W 1894 roku powołano Międzynarodowy Komitet Olimpijski, a dwa lata później odbyły się pierwsze nowożytne igrzyska.
Pierwsze zawody wyglądały skromnie. Startowało w nich kilkuset sportowców z kilkunastu krajów, wszyscy byli mężczyznami, a niektóre konkurencje rozgrywano na otwartym morzu i w zwykłych parkach. Dziś w igrzyskach letnich startuje ponad dziesięć tysięcy zawodników z ponad dwustu krajów.
Symbole, które zna cały świat
Igrzyska mają bogatą symbolikę. Flaga z kołami, motto, przysięga olimpijska i hymn to elementy ceremonii, które powtarzają się od dziesięcioleci. Znicz zapala się w Grecji od promieni słońca skupionych w zwierciadle, a ogień wędruje w sztafecie przez wiele krajów, by na ceremonii otwarcia zapłonąć na stadionie. Pierwsza taka sztafeta odbyła się w latach 30. XX wieku.
Igrzyska i polityka
Choć igrzyska miały być ponad podziałami, polityka często wkraczała na stadiony. Wojny światowe sprawiły, że kilka edycji odwołano. W czasie zimnej wojny państwa bojkotowały igrzyska organizowane przez rywali. Zdarzały się protesty sportowców na podium, zamachy terrorystyczne i skandale dopingowe na skalę państwową. Mimo to idea olimpijska przetrwała i dla wielu sportowców start w igrzyskach pozostaje największym marzeniem.
Igrzyska zimowe i nowe dyscypliny
Igrzyska zimowe zorganizowano po raz pierwszy w latach 20. XX wieku, a przez kilkadziesiąt lat odbywały się w tym samym roku co letnie. Od połowy lat 90. rozgrywa się je na przemian, co dwa lata. Program igrzysk ciągle się zmienia: dochodzą nowe dyscypliny, takie jak wspinaczka, skateboarding czy breaking, a inne z niego wypadają. Komitet Olimpijski stara się w ten sposób przyciągnąć młodszych widzów.
Polskie marzenia o igrzyskach
Polska nigdy nie była gospodarzem igrzysk olimpijskich, choć kilka razy próbowała. Zakopane kilkakrotnie starało się o organizację igrzysk zimowych, a Kraków przygotowywał kandydaturę na igrzyska 2022 roku, którą wycofano po referendum, w którym mieszkańcy opowiedzieli się przeciw.
Polska organizowała natomiast wiele innych wielkich imprez: mistrzostwa świata i Europy w różnych dyscyplinach, a w 2023 roku – Igrzyska Europejskie w Krakowie i Małopolsce. Dyskusja o tym, czy warto starać się o igrzyska olimpijskie, wraca co kilka lat.
Najczęstsze pytania
Co oznaczają kolory kół olimpijskich?
Pięć kół (niebieskie, żółte, czarne, zielone i czerwone) na białym tle – każde państwo ma co najmniej jeden z tych kolorów na fladze.
Jak często odbywają się igrzyska?
Letnie i zimowe co cztery lata, na przemian, z dwuletnim odstępem.
Gdzie odbędą się kolejne letnie igrzyska?
Letnie igrzyska w 2028 r. zorganizuje Los Angeles, a w 2032 r. – Brisbane.