Niektóre słowa słyszymy w wiadomościach i czytamy w książkach, ale czy naprawdę wiemy, co znaczą? Ten quiz sprawdzi znajomość wyrazów, które brzmią poważnie i często bywają używane nie tak, jak trzeba.
Słownictwo, które robi wrażenie
Bogate słownictwo to jedna z cech, po których oceniamy rozmówcę. Precyzyjnie dobrane słowo potrafi zastąpić całe zdanie, oddać odcień znaczenia i nadać wypowiedzi elegancję. Problem w tym, że wiele „trudnych” wyrazów znamy tylko ze słyszenia. Domyślamy się ich sensu z kontekstu i czasem się mylimy – a to bywa źródłem zabawnych wpadek.
Szacuje się, że przeciętny dorosły zna kilkadziesiąt tysięcy słów, ale aktywnie używa znacznie mniejszej ich części. Reszta to słownictwo bierne: rozumiemy je, gdy ktoś go użyje, ale sami po nie nie sięgamy. Czytanie książek i dobrych artykułów to najprostszy sposób, by ten zasób powiększać.
Greka i łacina w codziennej mowie
Większość wyrazów z tego quizu ma korzenie w starożytności. Przyszły do polszczyzny przez szkoły, uniwersytety, Kościół, naukę i literaturę. Wiele z nich tworzono z cząstek, które do dziś pojawiają się w innych wyrazach – kto zna ich znaczenie, łatwiej odgadnie sens nowego słowa. To trochę jak klocki: wystarczy poznać kilka przedrostków i rdzeni, by rozumieć dziesiątki terminów.
Niektóre słowa wywodzą się od imion bohaterów mitologicznych i literackich albo od nazw miejsc. Historia takiego wyrazu bywa fascynującą opowieścią, którą warto znać – pomaga zapamiętać znaczenie i zaskoczyć rozmówcę ciekawostką.
Gdy słowo zmienia sens
Język potoczny lubi upraszczać. Zdarza się, że trudne słowo zaczyna być używane w znaczeniu bliskim, ale innym niż słownikowe. Czasem po latach taka zmiana zostaje zaakceptowana, częściej jednak uznaje się ją za błąd. Dlatego przy ważnych tekstach – podaniach, artykułach, przemówieniach – warto sprawdzić w słowniku, czy wybrany wyraz na pewno znaczy to, co mamy na myśli.
Szczególnie zdradliwe są pary wyrazów podobnie brzmiących, ale o różnym znaczeniu. Językoznawcy nazywają je paronimami. Mylimy je, bo różnią się jedną literą albo przedrostkiem, a ich znaczenia leżą blisko siebie.
Jak powiększać słownictwo
Najlepszą metodą jest czytanie różnorodnych tekstów – powieści, reportaży, publicystyki i literatury popularnonaukowej. Pomaga też prowadzenie zeszytu lub notatki w telefonie z nowymi słowami i przykładowymi zdaniami. Słowo zapamiętane w kontekście zostaje w głowie dłużej niż wyuczone z listy.
Warto również używać nowych słów w praktyce: w rozmowie, mailu czy wpisie. Dopiero wtedy przechodzą ze słownictwa biernego do czynnego. Ale z umiarem – wypowiedź naszpikowana trudnymi wyrazami brzmi sztucznie i może zniechęcić słuchaczy.
Jak działa quiz
To jeden z trudniejszych quizów w serwisie. W każdym pytaniu wybierz znaczenie, które najlepiej pasuje do podanego słowa. Jeśli wynik cię nie zadowoli – tym lepiej, bo nauczysz się kilku nowych wyrazów.
Młodzieżowe Słowo Roku
Od kilku lat Wydawnictwo Naukowe PWN organizuje plebiscyt na Młodzieżowe Słowo Roku. Młodzi ludzie zgłaszają wyrazy, których używają na co dzień, a jury złożone z językoznawców wybiera zwycięzcę. Wyniki zawsze wywołują dyskusje – jedni widzą w nich zubożenie języka, inni dowód jego żywotności.
Słowa młodzieżowe szybko się zmieniają. Część znika po roku, inne trafiają do języka ogólnego, a nawet do słowników. Historia pokazuje, że wiele „trudnych” wyrazów, które dziś uchodzą za eleganckie, kiedyś było modnymi nowinkami.
Najczęstsze pytania
Ile słów zna przeciętny Polak?
Szacunki różnią się, ale dorosły zna zwykle kilkadziesiąt tysięcy słów biernie i kilkanaście tysięcy aktywnie.
Jak szybko powiększyć słownictwo?
Czytaj różnorodne teksty, zapisuj nowe słowa z przykładowymi zdaniami i używaj ich w rozmowie lub piśmie.
Czym są paronimy?
To wyrazy podobnie brzmiące, ale o różnych znaczeniach, które łatwo pomylić.